Implanty pterygoidalne jako alternatywa dla odbudowy kości

Osoby zmagające się z brakiem zębów, chcąc je odbudować, często decydują się na najlepsze możliwe rozwiązanie, jakim są implanty. Niestety, często podczas konsultacji pojawia się dodatkowy problem, jakim jest zanikająca kość. Standardowe leczenie w takiej sytuacji polega na jej odbudowie, co wydłuża cały proces nawet o kilka miesięcy. Alternatywą są implanty pterygoidalne. Pozwalają ominąć zatokę szczękową i zakotwiczyć implant w twardszej, stabilnej kości. Dzięki temu w wielu przypadkach można zrezygnować z przeszczepów i skrócić leczenie. W tym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie są implanty pterygoidalne, kiedy się je stosuje i czego pacjent może się spodziewać.

• Implanty pterygoidalne to specjalistyczne implanty stosowane w tylnej części szczęki jako dodatkowy punkt podparcia dla odbudowy protetycznej.
• Ich główną funkcją jest wzmocnienie tylnego odcinka mostu i poprawa biomechaniki całej pracy.
• Są elementem większego planu leczenia.
• Stosuje się je u pacjentów z dużym zanikiem kości.
• Decyzja o ich zastosowaniu wynika z analizy anatomii i planu leczenia – to narzędzie specjalistyczne, używane tylko wtedy, gdy realnie poprawia stabilność i bezpieczeństwo odbudowy.

Co to są implanty pterygoidalne?

Implanty pterygoidalne to specjalistyczne implanty stomatologiczne wszczepiane w tylnej części szczęki. Zwykle mają około 15–20 mm długości i wprowadzane są pod kątem, najczęściej około 45°. Zakotwiczane są w twardej kości skrzydłowej (tzw. płytce skrzydłowej kości klinowej). Stąd niekiedy nazywane są również implantami skrzydłowymi.

W praktyce stosuje się je jako wzmocnienie przy pracach All On X, gdzie pełnią funkcję tylnego filaru dla odbudowy protetycznej.

Kiedy stosuje się implanty pterygoidalne?

W tylnej części szczęki problem z kością pojawia się najczęściej po utracie zębów trzonowych i przedtrzonowych, zwłaszcza jeśli przez dłuższy czas nie zostały one uzupełnione. Dodatkowym ograniczeniem jest tutaj zatoka szczękowa, której dno często znajduje się bardzo nisko. W efekcie ilość dostępnej kości pod implant bywa zbyt mała, żeby zapewnić jego stabilne osadzenie. W takich sytuacjach klasyczne implanty często nie mają odpowiednich warunków do stabilizacji albo wymagałyby wcześniejszej odbudowy kości. Właśnie wtedy rozważa się implanty skrzydłowe.

Stosuje się je przede wszystkim wtedy, gdy:

• Występuje zaawansowany zanik kości w tylnej części szczęki, który uniemożliwia klasyczną implantację.
• Położenie zatoki szczękowej ogranicza możliwość wszczepienia tradycyjnych implantów.
• U pacjenta stwierdzono zapalenie zatok.
• Niekiedy gdy pacjent chce uniknąć rozległych zabiegów odbudowy kości, takich jak sinus lift.

Warto jednak zaznaczyć, że nie każdy pacjent może skorzystać z implantów pterygoidalnych i nie w każdej sytuacji są one alternatywą dla odbudowy kości. Nie można ich zastosować m.in. wtedy, gdy w tylnej części szczęki brakuje odpowiedniego miejsca do zakotwiczenia implantu lub jego przebieg byłby niebezpieczny ze względu na anatomię tej okolicy. Ostateczną decyzję zawsze podejmuje lekarz po kompleksowym badaniu.

Jeżeli zmagają się Państwo z brakami w uzębieniu, zapraszamy do zapoznania się z naszą ofertą implantów w Gdańsku. W ramach leczenia zapewniamy kompleksową opiekę – od szczegółowej diagnostyki i planowania, przez zabieg implantacji, aż po wykonanie estetycznej odbudowy protetycznej. W wybranych przypadkach możliwe jest zastosowanie rozwiązań takich jak Implant PRO, które pozwalają na odbudowę uśmiechu nawet w krótkim czasie. Każdy plan leczenia ustalany jest indywidualnie, z uwzględnieniem warunków kostnych i możliwości zastosowania zaawansowanych technik, takich jak implanty pterygoidalne.

Przykład z kliniki

W tym roku zgłosił się do nas pacjent z całkowitym brakiem zębów w szczęce. Wcześniej korzystał z protezy ruchomej, która nie zapewniała mu stabilności. Badanie wykazało zaawansowany zanik kości w odcinku bocznym, ale wystarczające warunki w części przedniej. W planie leczenia zastosowano koncepcję All on X. Implanty przednie uzupełniono jednak implantami pterygoidalnymi, które zapewniły znacznie stabilniejsze podparcie.

Etapy zabiegu

Leczenie z wykorzystaniem implantów skrzydłowych zawsze zaczyna się od dokładnej diagnostyki. W jej trakcie lekarz przeprowadza wywiad, poznaje oczekiwania pacjenta i analizuje dotychczasowe leczenie. Na tym etapie oceniane są również warunki w jamie ustnej oraz wstępnie omawiane możliwe rozwiązania. Po wstępnym badaniu wykonuje się tomografię CBCT. Na jej podstawie lekarz określa, czy możliwe jest bezpieczne zakotwiczenie implantu. Jeżeli tak, dokładnie planuje tor wprowadzenia implantu w okolicy skrzydłowej.

Sam zabieg przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym. Implanty pterygoidalne wprowadza się pod kątem przez tylną część szczęki, omijając zatokę szczękową i stabilizując go w twardej kości skrzydłowej. Dzięki wysokiej gęstości kości w tej okolicy często możliwe jest zamontowanie tymczasowej pracy protetycznej jeszcze podczas tej samej wizyty.

Ostatni etap to wykonanie finalnej odbudowy protetycznej, a więc pracy typu All on X. Implanty pterygoidalne pełnią w niej rolę tylnego filaru, który stabilizuje całą konstrukcję i pozwala uniknąć „wiszących” elementów z tyłu łuku zębowego

Implanty pterygoidalne a klasyczne podniesienie dna zatoki szczękowej

Klasyczne rozwiązanie przy braku odpowiedniej ilości kości to podniesienie dna zatoki szczękowej, czyli tzw. sinus lift. Zabieg polega na uniesieniu błony zatoki i uzupełnieniu powstałej przestrzeni materiałem kościotwórczym. Celem jest odbudowa brakującej wysokości kości, tak aby można było bezpiecznie wszczepić implant. W zależności od warunków implant wprowadza się od razu lub dopiero po wygojeniu przeszczepu, co zwykle trwa kilka miesięcy.

Implanty pterygoidalne rozwiązują ten problem inaczej. Nie odbudowują kości pod zatoką, tylko omijają ją i wykorzystują istniejącą, twardą kość znajdującą się za szczęką. Dzięki temu w wielu przypadkach można zrezygnować z dodatkowego zabiegu i skrócić leczenie.

Implanty pterygoidalne	Sinus lift + implanty
Konsultacja + diagnostyka CBCT Planowanie leczenia Zabieg wszczepienia implantów (ominięcie zatoki) Wykonanie tymczasowej odbudowy protetycznej Okres gojenia Wykonanie finalnej odbudowy protetycznej	Konsultacja + diagnostyka CBCT Planowanie leczenia Zabieg podniesienia dna zatoki (sinus lift) Okres gojenia i odbudowy kości (3–6 miesięcy) Zabieg wszczepienia implantów Kolejny okres gojenia Wykonanie odbudowy protetycznej

Implanty pterygoidalne w połączeniu z innymi technikami implantologicznymi

Implantów pterygoidalnych nie stosuje się jako samodzielnego rozwiązania. Ich główną rolą jest bowiem wzmocnienie tylnego odcinka pracy protetycznej. Łączy się je ponadto z implantami w odcinku przednim szczęki. W praktyce oznacza to, że są doskonałym uzupełnienie prac typu All on X. Bez nich most protetyczny musi być wydłużony, co prowadzi do przeciążeń i zwiększa ryzyko powikłań.

Zalety implantów pterygoidalnych

Implanty pterygoidalne stosuje się głównie w trudnych warunkach kostnych, dlatego ich największą zaletą jest to, że pozwalają wykonać leczenie tam, gdzie klasyczne metody zawodzą. Największe zalety tego rozwiązania:

• Pozwalają ominąć zatokę szczękową i uniknąć zabiegów typu sinus lift.
• Skracają czas leczenia.
• Umożliwiają leczenie przy dużym zaniku kości, gdy standardowe implanty nie mają stabilnego podłoża.
• Wykorzystują bardzo twardą kość, która nie ulega istotnemu zanikowi, co przekłada się na wysoką stabilność implantu.

Kiedy implanty pterygoidalne są najlepszą alternatywą dla odbudowy kości w szczęce?

Implanty pterygoidalne są najlepszym rozwiązaniem, gdy w tylnej części szczęki brakuje kości pod klasyczne implanty, a jednocześnie można bezpiecznie wykorzystać twardą kość skrzydłową. Najczęściej dotyczy to pacjentów po długotrwałej utracie zębów, z dużym zanikiem kości i nisko położoną zatoką szczękową, gdzie standardowa implantacja wymagałaby rozległej odbudowy kości

W praktyce wybór tej metody dotyczy sytuacji gdy:

• klasyczne implanty nie mają stabilnego podłoża,
• odbudowa kości oznaczałaby kilka etapów leczenia i wiele miesięcy oczekiwania,
• potrzebne jest stabilne tylne podparcie dla pracy typu All on X.

FAQ

Czym różnią się implanty pterygoidalne od zygomatycznych?

Różnica dotyczy przede wszystkim miejsca zakotwiczenia i wskazań klinicznych. Implanty pterygoidalne stabilizuje się w tylnej części szczęki – w kości skrzydłowej za guzem szczęki. Implanty zygomatyczne są natomiast wprowadzane znacznie dalej i głębiej, aż do kości jarzmowej, czyli kości policzkowej. Z tego też wynika kolejna różnica – długość i zakres zabiegu. Implanty pterygoidalne mają zwykle około 15–20 mm. Implanty zygomatyczne są zdecydowanie dłuższe, często osiągają 30–50 mm i wymagają bardziej zaawansowanego zabiegu.

Istotne są też wskazania. Implanty pterygoidalne stosuje się przy umiarkowanym zaniku kości w tylnej części szczęki, kiedy brakuje miejsca pod klasyczne implanty, ale nadal można wykorzystać struktury w okolicy skrzydłowej. Implanty zygomatyczne są rozwiązaniem dla przypadków skrajnych – przy bardzo dużym zaniku kości lub całkowitym bezzębiu, gdy inne metody nie są możliwe.

Czy na implantach pterygoidalnych można od razu osadzić stałą odbudowę?

W wielu przypadkach możliwe jest szybkie założenie tymczasowej odbudowy, ale stała praca wymaga czasu (najczęściej 3-6 miesięcy) na integrację implantu z kością.

Czy zabieg jest bolesny?

Nie, zabieg wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Po zabiegu może pojawić się niewielki ból lub obrzęk jak po standardowej implantacji. Niemniej łatwo można go łagodzić, wykorzystując tradycyjne leki przeciwbólowe.

Jak długo trwa gojenie po wszczepieniu implantów pterygoidalnych?

Dziąsło goi się ok. 10–14 dni, a pełna integracja implantu z kością trwa zwykle 3–6 miesięcy

Czy każdy pacjent z zanikiem kości może skorzystać z tej metody?

Nie, warunkiem jest odpowiednia anatomia tylnej części szczęki i możliwość bezpiecznego zakotwiczenia implantu. Ostateczną decyzję zawsze powinien podjąć lekarz po dokładnej diagnozie.

Czy implanty pterygoidalne całkowicie zastępują konieczność podniesienia dna zatoki szczękowej?

W wielu przypadkach tak, ale nie zawsze – decyzja zależy od warunków kostnych i planu leczenia.

Data publikacji: 29 września 2026
Autor: Specjalista chirurgii stomatologicznej dr Maciej Przeniosło